Chủ đề 03
Triệu chứng chèn ép thần kinh
Tê và căng kéo ở chân hoặc tay có nguyên nhân khác nhau tùy vào vị trí dây thần kinh bị chèn ép, như do đĩa đệm, cơ hay đường đi bị hẹp. Thông thường, việc đánh giá xem xét tình trạng thần kinh bằng khám cảm giác, sức cơ và phản xạ; nếu có yếu cơ hoặc rối loạn đại tiểu tiện thì cần được bác sĩ khám ngay. Để được đánh giá và chẩn đoán chính xác, hãy gặp nhân viên y tế có chuyên môn.
Bạn có những triệu chứng này không?
- Tê hoặc căng kéo từ thắt lưng, mông lan xuống mặt sau một bên chân đến dưới gối
- Đau chân tăng khi ho, hắt hơi, nâng đồ hoặc ngồi lâu
- Kèm đau cổ, tay và bàn tay bị tê, nóng rát hoặc châm chích
- Đau tay giảm khi đặt tay lên đỉnh đầu
- Ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa bị tê, làm thức giấc ban đêm, vẩy tay thì đỡ
- Khi đi bộ chân đau và nặng, nghỉ ngơi thì đỡ
Nguyên nhân và hiểu biết
- Đĩa đệm
- Nhân nhầy bên trong đĩa đệm bị đẩy ra ngoài, chèn ép hoặc gây viêm rễ thần kinh. Có thể xảy ra đột ngột hoặc hình thành từ từ do thoái hóa.
- Ước đoán tầng tổn thương qua vị trí tê
- Đĩa đệm thắt lưng thường chèn vào dây thần kinh đi ra ở tầng ngay bên dưới (ví dụ: đĩa đệm L4–L5 → rễ thần kinh L5). Vì vậy có thể dựa vào vùng bị tê để ước đoán tầng có vấn đề.
- Hội chứng cơ hình lê
- Cơ sâu vùng mông kích thích dây thần kinh tọa. Nếu không có dấu hiệu tổn thương thần kinh và có điểm đau ở hai đầu cơ, đó là cơ sở để nghĩ đến nguyên nhân từ cơ hơn là đĩa đệm.
- Hội chứng ống cổ tay
- Là tình trạng chèn ép thần kinh ngoại biên thường gặp nhất, khi dây thần kinh giữa bị chèn ép trong ống cổ tay. Có liên quan đến việc sử dụng tay lặp đi lặp lại, thói quen ngủ gập cổ tay, phù nề khi mang thai…
- Rễ thần kinh cổ
- Thường gặp nhất lần lượt ở rễ thần kinh C7, C6, C5. Sau 40 tuổi, gai xương và thay đổi ở khớp cũng có thể làm hẹp đường đi của dây thần kinh.
- Yếu tố nguy cơ
- Tuổi tác, mang thai, thừa cân, hút thuốc, công việc phải vặn người, ngồi lâu
Đánh giá theo góc nhìn chiropractic
- Khám thần kinhViệc so sánh cảm giác da, sức cơ và phản xạ gân sâu giữa hai bên là cơ bản.
- Nghiệm pháp khơi gợi vùng thắt lưngCác nghiệm pháp nâng chân duỗi thẳng (SLR, Lasègue), Bragard, Kemp… được dùng để xem triệu chứng có tái hiện hay không.
- Nghiệm pháp khơi gợi vùng cổCác nghiệm pháp ép và kéo giãn cột sống cổ… được dùng để xem triệu chứng ở tay có thay đổi hay không.
- Chẩn đoán phân biệtViệc phân biệt đĩa đệm với đau khớp liên mấu, hẹp ống sống và vấn đề ở cơ hình lê là quan trọng. Với hẹp ống sống, dấu hiệu thần kinh đôi khi chỉ xuất hiện sau khi đi bộ.
- Chẩn đoán hình ảnhNếu triệu chứng rễ thần kinh rõ ràng, có thể cân nhắc chụp MRI hoặc các chẩn đoán hình ảnh khác. Việc có cần chụp hay không, cũng như chụp và đọc phim, do bác sĩ quyết định.
Cách quản lý
Trị liệu bằng tayCác nguyên tắc thường được mô tả là tránh tầng có vấn đề và tác động lên các đoạn lân cận, điều chỉnh tư thế và lực ở mức thoải mái, hạn chế tối đa động tác xoay thắt lưng. Phương pháp này do chuyên gia có đủ điều kiện hành nghề tại quốc gia sở tại thực hiện, và việc có áp dụng hay không được quyết định sau khi đánh giá.
Thả lỏng cơ quanh dây thần kinhCó các cách giúp giảm căng dây thần kinh và thả lỏng các cơ quanh dây thần kinh như cơ hình lê.
Vận độngThông thường, nên tăng dần thời gian đi bộ trong phạm vi chịu được, và bắt đầu bài tập ổn định khi cơn đau dịu đi.
Lưu ý trong sinh hoạtGiai đoạn đầu nên tránh nâng vật nặng và ngồi lâu, tìm tư thế nâng đồ đúng và tư thế ngủ thoải mái. Bỏ thuốc lá và kiểm soát cân nặng cũng có ích.
Theo dõi tiến triểnTốc độ hồi phục khác nhau nhiều giữa từng người. Nếu sau một khoảng thời gian không cải thiện, nên đi khám bác sĩ.
Tập trong phạm vi không gây đau, và dừng lại nếu thấy đau.
Khi nào cần đi khám bác sĩ trước
- Bí tiểu hoặc tiểu không tự chủ, giảm cảm giác vùng quanh hậu môn và tầng sinh môn → đến phòng cấp cứu ngay
- Có triệu chứng thần kinh ở cả hai tay hoặc cả hai chân cùng lúc
- Nghi ngờ chèn ép tủy sống, như cơ trở nên co cứng hoặc dáng đi thay đổi
- Yếu cơ rõ rệt → bác sĩ chuyên khoa thần kinh
- Triệu chứng thần kinh vùng cổ không cải thiện trong 2 tuần hoặc nặng hơn
Bài viết liên quan
Khi tê chân lan xuống dưới gốiThoát vị đĩa đệm và hẹp ống sống: triệu chứng khác nhau khi đi bộ
Tê chân bắt đầu từ mông: hội chứng cơ hình lê
Tê ngón tay nặng hơn về đêm: hội chứng ống cổ tayBài viết này nhằm cung cấp thông tin sức khỏe. Tình trạng của mỗi người khác nhau, vì vậy để được đánh giá chính xác, bạn cần tham vấn chuyên gia.