Chủ đề 02
Đau cổ, đau lưng
Với đau cổ và đau lưng, cấu trúc gây đau sẽ khác nhau tùy vào vị trí đau và động tác gây đau. Tính chất cơn đau, khả năng vận động và tình trạng thần kinh là những dấu hiệu giúp phân biệt đó là vấn đề ở khớp, cơ hay là trường hợp cần đi khám bác sĩ trước. Để được đánh giá chính xác, hãy gặp nhân viên y tế có chuyên môn.
Bạn có những triệu chứng này không?
- Đau sau gáy, đau tăng khi ngửa cổ ra sau hoặc giữ một tư thế lâu
- Gáy, vùng trên vai và giữa hai xương bả vai bị mỏi cứng, nặng hơn khi nhìn máy tính hoặc điện thoại lâu
- Đau thắt lưng lan xuống mông và đùi nhưng không lan xuống dưới gối
- Cả vùng thắt lưng ê ẩm, đau tăng khi cúi, vặn người hoặc nâng đồ, và nặng dần về chiều
- Đau ở giữa lưng (cột sống ngực)
- Buổi sáng thấy cứng, đau khi bắt đầu cử động
Nguyên nhân và hiểu biết
- Đau lưng cơ học
- Xuất phát từ khớp cột sống, đĩa đệm và mô mềm xung quanh, thường do chịu tải lặp lại và sử dụng quá mức. Cơn đau thường lúc tăng lúc giảm.
- Đau cổ
- Đau cổ không lan xuống tay có thể bắt nguồn từ nhiều mô như khớp liên mấu (các khớp nhỏ phía sau cột sống), đĩa đệm, cơ vùng gáy.
- Đau giữa lưng
- Cột sống ngực gắn với xương sườn nên ít cử động, và thoát vị đĩa đệm ở vùng này hiếm gặp. Nếu đột ngột đau dữ dội, cần kiểm tra các nguyên nhân khác.
- Nguyên nhân từ khớp liên mấu
- Xuất hiện sau các động tác ngửa lưng hoặc vặn người lặp lại, và tăng dần theo tuổi. Đặc điểm là đau khi ngửa lưng và đỡ hơn khi cử động.
- Nguyên nhân từ cơ
- Căng cơ, điểm kích hoạt (trigger point – điểm đau trong cơ, ấn vào thấy đau và đau lan sang chỗ khác) và giữ một tư thế quá lâu có thể gây đau.
Đánh giá theo góc nhìn chiropractic
- Hỏi bệnhThông thường, việc đánh giá xem xét vị trí đau, thời điểm bắt đầu, động tác làm đau tăng hoặc giảm, tính chất cơn đau, phạm vi lan và sự thay đổi theo thời gian.
- Tư thế và tầm vận độngTư thế đầu đưa ra trước, độ nghiêng khung chậu, tầm vận động khi cúi, ngửa, xoay và cơn đau đi kèm thường được quan sát.
- Sờ nắnLà bước dùng tay để xem chuyển động khớp, độ căng và điểm đau của cơ, cảm giác nóng.
- Nghiệm pháp chỉnh hìnhNghiệm pháp ép và kéo giãn cổ, nghiệm pháp Kemp vùng thắt lưng, đứng một chân ngửa lưng… được dùng để khoanh vùng cấu trúc gây đau.
- Khám thần kinhLà bước xem cảm giác, sức cơ và phản xạ để đánh giá tình trạng thần kinh.
- Đo lường kết quảChỉ số mất chức năng cổ và thắt lưng (NDI, ODI) cùng thang điểm đau thường được dùng để ghi nhận sự thay đổi.
Cách quản lý
Vận động khớp và thả lỏng cơCó các phương pháp bằng tay giúp vận động các khớp bị giảm cử động và thả lỏng các cơ bị căng, với nguyên tắc tránh các tư thế gây đau. Các phương pháp này do chuyên gia có đủ điều kiện hành nghề tại quốc gia sở tại thực hiện, và việc có áp dụng hay không được quyết định sau khi đánh giá.
Ổn định cơ lõiKhi cơn đau bắt đầu dịu, thông thường sẽ bắt đầu các bài tập ổn định cột sống và tăng sức cơ. Đau giảm không có nghĩa là chức năng đã hồi phục.
Bài tập cho cổNên tập hằng ngày để duy trì tầm vận động của cổ, kết hợp các hoạt động ít va chạm.
Thói quen sinh hoạtNên nhận biết các tư thế và hoạt động làm đau nặng hơn, kiểm tra môi trường làm việc như độ cao màn hình. Chườm ấm cũng thường được sử dụng.
Theo dõi tiến triểnTốc độ cải thiện ở mỗi người khác nhau. Thông thường, tiến triển được kiểm tra qua tái đánh giá, và nếu không có đáp ứng thì cần xem xét lại các nguyên nhân khác.
Tập trong phạm vi không gây đau, và dừng lại nếu thấy đau.
Khi nào cần đi khám bác sĩ trước
- Tê hai chân, giảm cảm giác vùng quanh hậu môn và tầng sinh môn, bí tiểu hoặc tiểu không tự chủ, rối loạn kiểm soát đại tiện → đến phòng cấp cứu ngay
- Tay hoặc chân yếu đi rõ rệt hoặc yếu dần → bác sĩ chuyên khoa thần kinh
- Đau xuất hiện sau tai nạn hoặc té ngã, nghi ngờ gãy xương
- Đau kèm sụt cân, tiền sử ung thư, đau tăng về đêm hoặc sốt cao
- Người có tiền sử dùng steroid lâu dài, tiểu đường, lạm dụng thuốc hoặc rượu cần được kiểm tra trước
Bài viết liên quan
Đau lưng khi ngửa ra sau, đau lưng khi cúi về trước
Đã đỡ đau rồi, sao vẫn phải tập tiếp?
Khi nào cần đi khám bác sĩ? Dấu hiệu nguy hiểm của đau lưng
Cứng cổ buổi sáng: hãy kiểm tra độ cao màn hình trướcBài viết này nhằm cung cấp thông tin sức khỏe. Tình trạng của mỗi người khác nhau, vì vậy để được đánh giá chính xác, bạn cần tham vấn chuyên gia.