Chủ đề 01
Cong vẹo cột sống
Cong vẹo cột sống là tình trạng cột sống cong sang một bên và đồng thời bị xoay. Hướng quản lý phụ thuộc vào mức độ cong và giai đoạn phát triển của cơ thể; thông thường có thể là vận động, điều chỉnh sinh hoạt và tái đánh giá định kỳ, hoặc điều trị bởi bác sĩ chuyên khoa. Để được đánh giá và chẩn đoán chính xác, hãy gặp nhân viên y tế có chuyên môn.

Bạn có những triệu chứng này không?
- Nhìn vào gương thấy hai vai cao thấp khác nhau
- Khi cúi người về trước, một bên lưng nhô cao hơn bên kia
- Hai bên khung chậu cao thấp khác nhau, hoặc cảm thấy một ống quần ngắn hơn
- Nhìn từ bên cạnh, lưng trên trông bị gù tròn
- Người nhà hoặc bạn bè là người đầu tiên nói rằng dáng người bạn bị lệch
Cong vẹo cột sống thường được người nhà hoặc bạn bè phát hiện trước chính người bệnh. Dù không đau, nếu thấy các dấu hiệu trên, bạn nên đi kiểm tra.
Nguyên nhân và hiểu biết
- Tiêu chuẩn xác định cong vẹo cột sống
- Khi góc cong sang bên trên phim X-quang (góc Cobb, tạo bởi đốt sống phía trên và phía dưới đoạn cong) lớn hơn 10 độ thì được xem là cong vẹo cột sống.
- Phần lớn không rõ nguyên nhân
- Phần lớn là cong vẹo vô căn, tức là không có nguyên nhân rõ ràng.
- Cong vẹo chức năng và cong vẹo cấu trúc
- Cong vẹo chức năng do tư thế thì còn mềm dẻo và đốt sống không bị biến dạng, nhưng để lâu có thể bị cứng lại. Cong vẹo cấu trúc có thể liên quan đến dị tật bẩm sinh hoặc bệnh lý thần kinh – cơ.
- Có thể tiến triển trong giai đoạn tăng trưởng
- Cong vẹo cột sống vô căn tuổi thiếu niên xuất hiện từ khoảng 10 tuổi cho đến khi xương ngừng phát triển, trong đó 12–16 tuổi là giai đoạn có nguy cơ tiến triển cao nhất. Khi xương đã ngừng phát triển, khả năng tiến triển giảm đi đáng kể. Bệnh gặp nhiều hơn ở bé gái.
- Mất cân bằng cơ và kiểu thở
- Có quan điểm cho rằng sự xoay không đối xứng của khung chậu, lồng ngực cùng với kiểu thở góp phần tạo ra các đường cong bù trừ. Tuy nhiên, đây chưa phải là nguyên nhân được nghiên cứu xác nhận.
Đánh giá theo góc nhìn chiropractic
- Hỏi bệnhThông thường, việc đánh giá xem xét tiền sử gia đình, giai đoạn phát triển (đã có kinh nguyệt chưa, chiều cao còn tăng không) và thời điểm phát hiện lần đầu.
- Quan sát tư thếĐộ cao của vai, xương bả vai, khung chậu, độ xoay của thân và vị trí đầu thường được quan sát từ phía trước, phía sau và bên cạnh.
- Nghiệm pháp cúi người về trướcGiữ thẳng gối, buông thõng tay rồi cúi người 90 độ để quan sát sự mất cân xứng của lưng. Chỉ riêng nghiệm pháp này còn hạn chế trong phát hiện sớm nên được dùng cùng các đánh giá khác.
- Đo bằng thước ScoliometerỞ tư thế cúi người, dụng cụ đo độ xoay thân (Scoliometer) thường được dùng để đo góc xoay của lưng.
- Chẩn đoán hình ảnhGóc Cobb được xác định trên phim X-quang; việc chụp và đọc phim do bác sĩ thực hiện.
- Kiểm tra chức năngCó thể xem thêm thăng bằng khi đứng một chân (cảm nhận vị trí khớp) và các chức năng tương tự.
Cách quản lý
Trị liệu bằng tayĐược biết đến là phương pháp tác động lên chuyển động của các khớp cột sống ngực, lồng ngực, khung chậu bị cứng và độ căng của các cơ xung quanh. Phương pháp này do chuyên gia có đủ điều kiện hành nghề tại quốc gia sở tại thực hiện, và việc có áp dụng hay không được quyết định sau khi đánh giá. Đây không phải là cách làm giảm góc cong mà là cách quản lý cơn đau và khả năng vận động.
Bài tập cho cong vẹo cột sốngCó những bài tập chọn hướng xoay cột sống ngực phù hợp với chiều cong, như open book, thread the needle, xoay cột sống ngực ở tư thế bò, thở xoay. Vì hướng tập có thể ngược nhau tùy kiểu cong vẹo, thông thường hướng tập được xác định sau khi đánh giá.
Khối lượng tậpCách thường dùng là bắt đầu với 2 hiệp, mỗi hiệp 5 lần, rồi tăng dần lên 3 hiệp, mỗi hiệp 7 lần. Tập thường xuyên mỗi ngày quan trọng hơn tập dồn một lần.
Thói quen sinh hoạtNên hạn chế thói quen dồn trọng lượng cơ thể về một bên.
Tái đánh giá định kỳThông thường, việc đo lại theo khoảng thời gian cố định và bằng cùng một phương pháp giúp theo dõi xem độ cong có tiến triển hay không.
Tập trong phạm vi không gây đau, và dừng lại nếu thấy đau.
Khi nào cần đi khám bác sĩ trước
- Độ cong tăng nhanh trong giai đoạn tăng trưởng (đặc biệt 12–16 tuổi) → bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình (cột sống)
- Cần quyết định có đeo nẹp hay phẫu thuật hay không → bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình (cột sống)
- Có kèm triệu chứng thần kinh như tê chân, yếu cơ, thay đổi dáng đi
- Nghi ngờ có dị tật bẩm sinh hoặc bệnh lý thần kinh – cơ
Bài viết liên quan
Khi cúi người, một bên lưng nhô cao hơn
Góc Cobb là gì? Cách đọc con số trên phim X-quang
Cong vẹo chức năng và cong vẹo cấu trúc khác nhau thế nào
Cong vẹo cột sống tuổi 12–16: vì sao cần kiểm tra định kỳ trong giai đoạn tăng trưởngBài viết này nhằm cung cấp thông tin sức khỏe. Tình trạng của mỗi người khác nhau, vì vậy để được đánh giá chính xác, bạn cần tham vấn chuyên gia.
