Chủ đề 06
Vấn đề về khớp
Với đau ở các khớp tay chân như vai và gối, điều quan trọng là phân biệt vấn đề nằm ở chính khớp, gân, dây chằng hay cơ xung quanh. Thông thường, các nghiệm pháp theo từng vùng được dùng để thu hẹp cấu trúc gây đau. Nếu nghi ngờ tổn thương cấu trúc hoặc cần đánh giá chính xác, nên đến khám nhân viên y tế có chuyên môn.
Bạn có những triệu chứng này không?
- Vai: đau ở khoảng giữa tầm vận động khi giơ tay sang ngang
- Vai: khó chải đầu, khó đưa tay vào túi quần sau, đau về đêm
- Vai: khi giơ tay qua đầu có cảm giác bất ổn như sắp trật khớp
- Gối: đau phía trước gối khi xuống cầu thang, ngồi xổm hoặc ngồi lâu
- Gối: sưng sau khi bị vặn, có cảm giác vướng hoặc kẹt khớp
- Gối: đau gân dưới xương bánh chè sau khi chạy, nhảy hoặc leo cầu thang
- Hàm: khó chịu ở hàm và đau vùng mặt
Nguyên nhân và hiểu biết
- Vai
- Là khớp có tầm vận động lớn nhưng độ ổn định thấp. Nguyên nhân chính gồm hội chứng chạm (impingement), rách chóp xoay, bệnh gân vôi hóa, viêm dính bao khớp vai (đông cứng khớp vai) và mất vững khớp, thường gặp khi tập tạ, bơi, ném hoặc làm việc với tay đưa qua đầu.
- Viêm dính bao khớp vai (đông cứng khớp vai)
- Thường gặp ở người 40–60 tuổi và ở phụ nữ, có liên quan đến tiểu đường và bệnh tuyến giáp.
- Gối
- Là khớp phụ thuộc nhiều vào dây chằng, bao khớp và cơ. Nguyên nhân chính gồm tổn thương dây chằng chéo và dây chằng bên, rách sụn chêm, nhuyễn sụn bánh chè, viêm gân bánh chè và hội chứng dải chậu chày.
- Gối với bàn chân và hông
- Thói quen bàn chân đổ vào trong, cơ mông và cơ đùi yếu cũng liên quan đến đau gối.
- Khớp thái dương hàm
- Có thể xuất hiện cùng với hội chứng chéo trên, khi đầu đưa ra trước.
Đánh giá theo góc nhìn chiropractic
- Trình tự chungThông thường, việc đánh giá theo thứ tự: quan sát → sờ nắn → tầm vận động → nghiệm pháp chỉnh hình → khám thần kinh.
- Nghiệm pháp vùng vaiCác nghiệm pháp thường dùng: cung đau, nghiệm pháp Neer và Jobe, nghiệm pháp rơi tay, nghiệm pháp e sợ (apprehension), sờ nắn chuyển động khớp
- Nghiệm pháp vùng gốiCác nghiệm pháp thường dùng: ngăn kéo trước và sau, Lachman, nghiệm pháp lực vẹo trong và vẹo ngoài, Apley, McMurray, nghiệm pháp e sợ xương bánh chè, nghiệm pháp ngồi xổm
- Chẩn đoán hình ảnhNếu nghi ngờ tổn thương cấu trúc, có thể cần chụp X-quang hoặc MRI; việc chỉ định chụp và đọc kết quả do bác sĩ thực hiện.
Cách quản lý
Hội chứng chạm vaiTrình tự thường được mô tả: giai đoạn đầu kiểm soát đau và tránh các động tác đưa tay qua đầu → sau đó chăm sóc vận động khớp, xoa bóp, kéo giãn → về lâu dài tập tăng sức mạnh và độ linh hoạt. Các kỹ thuật trị liệu bằng tay và nắn chỉnh do chuyên gia có đủ trình độ theo quy định của từng quốc gia thực hiện, và việc có áp dụng hay không được quyết định sau khi đánh giá.
Viêm dính bao khớp vai (đông cứng khớp vai)Cách thường dùng là kiểm soát đau trước, sau đó chườm ấm rồi kéo giãn và tập chủ động. Nắn chỉnh mạnh có thể làm tình trạng nặng hơn.
Mất vững khớp vaiCác bài tập ổn định tập trung vào cơ delta sau, delta giữa và các cơ quanh xương bả vai thường được sử dụng.
Đau phía trước gốiThông thường cần giảm các hoạt động cường độ cao và xem xét cả chức năng bàn chân, cổ chân và khớp hông. Tránh ngồi xổm sâu và leo cầu thang, kéo giãn và tăng cường cơ đùi trước là những cách đã được biết đến.
Viêm gân bánh chèCác cách thường dùng gồm giảm các yếu tố gây ra, điều chỉnh mức độ hoạt động và cải thiện độ linh hoạt của cơ đùi trước và đùi sau.
Tập trong phạm vi không gây đau, và dừng lại nếu thấy đau.
Khi nào cần đi khám bác sĩ trước
- Gối sưng to nhanh trong vòng vài giờ sau chấn thương → bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình
- Gối bị vướng hoặc kẹt khớp
- Nghi ngờ gãy xương sau tổn thương dây chằng
- Tổn thương gân vai nặng, hoặc hầu như không cải thiện sau 2–4 tuần chăm sóc
- Khớp sưng đỏ và nóng
Bài viết liên quan
Vai chỉ đau ở khoảng giữa khi nâng tay
Đông cứng khớp vai: vì sao đau hơn về đêm và cách chăm sóc theo từng giai đoạn
Khi đau phía trước gối lúc xuống cầu thang
Gối bị vướng, kẹt khớp: cần kiểm tra ngayBài viết này nhằm cung cấp thông tin sức khỏe. Tình trạng của mỗi người khác nhau, vì vậy để được đánh giá chính xác, bạn cần tham vấn chuyên gia.